Freelance, DCS ile İlgili Önyargıları Kırıyor

👤Feyza Çelik, Satış Mühendisi - ABB Elektrik
1995 yıllında yayımlanan Process Control (ISBN 0-8019-8242-1) isimli referans bir kitapta DCS ile hazırlanmış maliyet tablosundan günümüze, hem teknolojik altyapıda hem sistem mimarilerinde hem de üretim yöntemlerinde maliyetleri azaltan pek çok gelişme yaşandı. Bununla birlikte 1990’lı yıllarda projelerinde DCS ile tanışmış olanlar, şimdilerde karar verici pozisyondalar ve maliyetlerle ilgili benzer bir önyargıyı taşıyorlar. DCS sistemlerini, PLC ve HMI (SCADA) birlikteliği ile maliyet açısından karşılaştırırken dikkate alınması gereken konulardan öncelikli olanı, entegrasyon ile sağlanan mühendislik sürelerindeki maliyet avantajlarıdır. DCS sistemleri hem projenin detay mühendisliği hem de devreye alma sırasında sağladığı konfor ve hızlandırıcı görsel araçlar ile otomasyon projelerinde dikkate değer avantajlar sağlamaktadır. Bu anlamda Freelance sistemi ile beraber gelen Bulk Data Manager (BDM) görsel aracı ile I/O listeleri ve fonksiyon blokların parametrelerinin Excel yardımıyla kolaylıkla yönetilmesi sağlanmaktadır. Kolay öğrenim seti – Quick Start DVD Freelance sistemi, bir eğitim programı olmadan kolaylıkla öğrenilebilen bir sistem olması dolayısıyla DCS ile ilgili var olan bir başka önyargıyı da yıkıyor. Kolay öğrenim setine ister web üzerinden ulaşılabilir ve ilgili dokümanlar indirilebilir veya istenirse sayfadaki formu doldurarak adrese gönderilmesi talep edilebilir. Bunu yapmak için www.abb.com adresine gidip, arama kutucuğuna “Freelance Quickstart Tutorial DVD” yazıp, arama sonuçlarından ilk sıradaki linke tıklayarak forma ulaşılabilir. Freelance hızlı eğitim setinde örnek proje dosyaları ve çözümler ile Freelance kullanımını anlatan videolar yer almaktadır. Freelance’de izleme seçenekleri Freelance kontrolcüleri arasında olan AC700F kontrolcü üzerindeki LED ekran ile 7 tane sıcaklık veya akış gibi analog değeri veya dijital konumu görüntülemek mümkündür. Kontrolcü üzerinden doğrudan okunabilecek proses değişkenleri, bakım personeline kolaylık sağlamaktadır. DigiVis, bir SCADA/HMI arayüzü olarak, proses grafikleri ile operatörlerin prosesi izleme ve kontrol etmesini sağlamaktadır. DigiVis, karşılamakta olduğu standart gereksinimler yanında aşağıdaki özellikleri de sunmaktadır: • Windows 7 desteği, • Operatör müdahaleleri hazır olarak yapılandırılmış faceplate’ler (grup ekranları dahil) • Geçmiş zamanlı verileri göstermek üzere trend ekranları, • Alarm ve olay sayfaları, • Excel tabanlı raporlama, • Donanım arıza tespiti için otomatik olarak oluşan sistem ekranı, • Operatörün kontrolcüde çalışan programı izleyebilecekleri CBF Viewer görsel aracı, • Çok monitörlü çalışma. DigiVis iki farklı çalışma seçeneği sunmaktadır: Düşük çözünürlüklü ve yüksek çözünürlüklü modlar. ABB, büyük ölçekteki Freelance uygulamalarında ihtiyaç duyulan geniş ekran (52’’) taleplerini operatörün kullanım konforunu da düşünerek hazırladığı operatör platfomu ile karşılamaktadır. Şekil 6’daki proje uygulamasında pek çok DigiVis operatör istasyonu, tek operatör platformunda bir araya getirilmiştir. Böylece operatörün verimli bir şekilde prosesi işletmesi amaçlanmaktadır. Platformun üzerindeki gelişmiş klavye ile sistem fonksiyonlarına hızlı erişim ve proses sayfalarına kısayol atanması ile gezinme kolaylıkları sağlanmaktadır. ABB tarafından operatör masalarının konforu ve monitörlerin konumları operatörün sağlıklı karar vermesi için gerekli birer parametre olarak kabul edildiğinden Şekil 6’daki operatör platformu, ABB tarafından Freelance projeleri için tavsiye edilmektedir. Freelance ile kesintisiz üretim Freelance kontrolcülerinden AC800F, Ethernet üzerinden başarılan yedekliliği ile üretimin kesintisiz çalışmasına yardımcı olmaktadır. AC800F, gerçek yedekliliği sağlamak üzere birbirinin tıpatıpı olan iki kontrolcüden oluşur ve kontrolcülerden biri devrede iken diğeri bekleme (hot stand-by) modunda çalışmaktadır. Devrede olan kontrolcünün bileşenlerinde oluşacak bir sorun ile beraber, beklemekte olan kontrolcü hızla (10 ms civarında) devreye girer ve proses bu değişimden asla etkilenmez. Yedeklilik, üretimin duruş (shutdown) veya yavaşlama (slowdown) dolaysıyla karşılaşacağı kayıplardan korumak için tercih edilmektedir. Yedeklilik, ilk bakışta maliyette artış gibi görünse de üretimin sekteye uğrayacağı ve böylece kaybın yüz binlerce lira olacağı ilk sorunda kendini amorti eder ve kazancını gösterir. Freelance sisteminde yedeklilik pek çok aşamada sağlanmaktadır: • Sistem haberleşmesi, (Ethernet, TCP/IP) • Kontrolcü, • Giriş ve çıkış modülleri, • Saha veriyolları (Profibus, Modbus, Foundation Fieldbus) • Saha veriyolu bağlantı cihazları, • Operatör istasyonları. Freelance ile hata analizi yapmak çok kolay Freelance sistemindeki entegre yapı dolayısıyla Freelance’deki herhangi bir değişkenin veya sinyalin nerede ve nasıl kullanıldığı hızlı bir şekilde görebilir, böylece hata analizi kolaylıkla yapılabilir. Bir sinyalin hangi grafikte olduğu bulunabilir, proses grafiğinden hangi program içinde çalıştırıldığına ulaşılabilir, program içinden hangi trend sayfasında görüntülendiğine bakılabilir ve sinyal listesinden değişkenin hangi donanım kanalında kullanıldığı öğrenilebilir. Freelance ile güncelleme (upgrade) korkusu yaşamayın Değişen bilgisayar donanımları ve gelişen teknolojiler ile kurulu sistemlerin en fazla 10 senede bir güncellenmesi gerekmektedir. Freelance, DCS pazarına çıktığı 1990’ların ikinci yarısından bugüne kadar yeni özelliklerle güncellenerek geliyor ve yarının teknolojilerine de göz kırpıyor. Güncelleme konusu, uzun dönemli maliyet hesabının doğru yapılabildiği tüm projeler için önemli. “Yaptığınız yeni yatırım için önümüzdeki, 10 sene boyunca yedek malzeme sağlama garantisi istediğiniz gibi güncelleme yapabilme garantisi de istiyor musunuz?” Freelance sistemi bir DCS olması nedeniyle tek sistem ve tek versiyon olduğundan, hem operatör istasyonu yazılımının hem mühendislik yazılımının hem de kontrolcünün aynı anda güncellenmesini garanti etmektedir. Güncel sürüm olan v.9 ile “dünyanın en küçük DCS kontrolcüsü” olarak lanse edilen AC700F yeniliği gelmişti. Gelecek sene pazara sunulması planlanan v.10 ile AC900F kontrolcüsü bir yenilik olarak gelecek. AC900F’nin hem proses kontrolcüsü olarak hem de RTU olarak kullanılabilme özelliği ile gelecekteki Freelance sistemlerinin amiral kontrolü olacağı öngörülüyor. Freelance kurulu sistem sayısı ile proses uygulamaları için güvenli bir platform Freelance gelişmiş tasarımı ile enerji santrali uygulamalarında, proses/üretim tesislerinde ve çevresel tesislerde dünya üzerinde 15,000’den fazla kurulumu ile gerçek bir başarı hikayesine dönüşmüş durumdadır.