HEAŞ Hamitabat Veri Kayıt ve İzleme Sistemi

👤Sertaç Sezer, Elektrik Mühendisi - ABC Enser Otomasyon ve Güvenlik Teknolojileri San. ve Tic. A.Ş.
Türkiye’nin en büyük enerji santrallerinden biri olan Hamitabat Enerji Santrali’nde 8 adet gaz türbini ve 4 adet buhar türbini bulunmaktadır. 2 gaz türbini ve 1 buhar türbini kombine bir çevrim bloğunu oluşturmaktadır. Santral her birinde 400 adet analog sinyal bulunan birbirinin aynısı 4 bloktan oluşmaktadır. Bir blokta 2 adet gaz türbini ile 1 adet buhar türbini ve 2 adet kazan bulunmaktadır. A, B, C ve D olarak isimlendirilen bu bloklar toplamda 1.600 sinyale ulaşmaktadır. Santralin ana kumanda odasında bulunan kumanda masalarında ve dikey panolardaki indikatörlerden gaz türbinleri, buhar türbinleri, kazanlar ve diğer yardımcı tesislere ait proses değerleri izlenmektedir. Ayrıca 3 ve 6 kanallı kağıtlı tip yazıcılarla prosese ait bazı değerler kaydedilmektedir. Gaz türbinlerine ait konteynırlarda da aynı tip indikatör ve yazıcılar bulunmaktadır. 1986 yılında faaliyete geçen tesis o günün şartlarında oldukça iyi bir teknolojiyle kurulmuş. Fakat zaman içerisinde kullanılan modüllerin temin garantisinin bitmesi, kullanılan cihazların santral için özel üretilmiş olmaları sebebiyle, yedek parça ve sarf malzeme bulunmasında problem yaşanıyormuş. Firmanın talebi, bu olumsuzlukları ortadan kaldıracak yeni nesil veri kayıt ve izleme sisteminin kurulması idi. Kurulacak sistemin ölçülen sinyallerin arşivlenmesi, görüntülenmesi ve elle girilen verilerin de kaydedilmesini sağlaması isteniyordu. Aşağıdaki prensip şemasında da görüldüğü gibi sistemde her bir blok 3’e bölünmüş ve bağımsız olarak çalışan toplam 12 adet modüler yapıya sahip PLC kullanılmıştır. Böylece olası bir arızadan sistemin çok küçük bir kısmının etkilenmesi sağlanmıştır. PLC markasında HITACHI tercih edilmiştir. Analog veriler 14 bit hassasiyete sahip kartlarla toplanmıştır. Kullanılan kartların bütün inputlarında Photo coupler mevcuttur. Böylelikle PLC’de meydana gelebilecek bir problemde veri akışının kesilmesi de önlenmiştir. PLC’ler birbirleri ve SCADA ile Ethernet üzerinden haberleştirilmiştir. Bu şekilde veri transferinin çok hızlı ve kesintisiz olması sağlanmıştır. Gaz türbinleri ile Procontrol odaları arasında Fiber hat kullanılarak hem data hızında bir kesinti olmaması hem de bölümlerin birbirinden tam izole olması sağlanmıştır. Verilerin arşivlenmesi, trend, grafik ve raporlamaların oluşturulması için her blokta 1 adet bilgisayar kullanılmıştır. Ayrıca kurulan bir mühendislik PC’si ile de tüm bloklara ait verilere erişilmiş, trend ve grafikler izlenmektedir. Bu mühendislik PC’si ile yazılım geliştirmekte mümkün kılınmıştır. Sinyallere alarm seviyeleri tanımlanabilmektedir. Bakım, revizyon vs. durumlarında ilgili ünitelere ait sinyallerin kayıtlarının durdurulması yapılabilmektedir. Ayrıca bu veriler excell’e aktarılmakta oluşturulacak excell tablolarına otomatik ve elle değerler girilerek günlük “santral çalışma raporu” oluşturulmaktadır. Her blok için bağımsız bir SCADA öngörülmüştür. Diğer 4 bloğun SCADA paketlerinin Tag sayılarının toplamına eşit ve Development paket içeren 5. bir ana SCADA bulunmaktadır. Bu SCADA mühendislik PC’sinde yer almaktadır. Ayrıca kullanıcı adedinden bağımsız olarak aynı anda 5 kullanıcının izleme yapabildiği bir web client paketi kullanılmıştır. Bu paket sayesinde dünyanın herhangi bir yerinden sisteme ulaşmak mümkün kılınmıştır. Belirli yetki seviyeleri tanımlanarak uzaktan erişime istenilen sınırlamayı getirmek mümkündür. SCADA markasında MOVICON tercih edilmiştir. Ana kumanda odasında 4, gaz türbinleri konteynırlarında 8 olmak üzere toplam 12 adet 15” dokunmatik, TFT, LCD panel PC kullanılmıştır. Her birinde 50 adet sinyalin trend olarak izlenmesi sağlanmıştır. 3, 6, 9 veya daha fazla sinyalin bir araya toplandığı farklı ekran modları tanımlanmış ve istendiğinde bu sinyaller trend olarak izlenebilmesi sağlanmıştır. Trend grafikleri operatör panelinde dikey şekilde oluşturulacaktır. Ana kumanda odasında 4 adet 42” plazma kullanılmıştır. Prosese ait akış şemaları ve diyagramlar ve bunlara ait dinamik değerler plazma ekranlarda, sayısal olarak on-line ve real time izlenebilmektedir. İstenen bir zaman için seçilen sinyaller aynı ekrana toplanarak tamamı grafik olarak izlenebilmekte ve yazıcı çıktıları alınabilmektedir.