Sanayide Enerji Verimliliği

👤Alkah Demircioğlu, Elektrik Motorları Bayi Ağı Koordinatörü Satış Müdürü – Siemens
Siemens, dünyanın en geniş çevreci ürün portfoyüne sahip firma olarak, enerji verimliliği konusunu tüm dünyada olduğu gibi Türkiye’de de bir misyon olarak görmektedir. Siemens A.Ş, Enerji Bakanlığı’nın En-Ver İnsiyatifini baştan beri desteklemiş, enerji verimliliği hakkında bilinçlendirme çalışmalarını da Elektrik Etüd İdaresi ile birlikte ilk elden yürütmüştür. Enerji verimliliğinin en etkin uygulanabileceği yer sanayideki tahrik sistemleridir. Sanayide tüketilen enerjinin yüzde 80’i elektrik motorlarında harcanmaktadır. Enerji tasarrufu anlamında elektrik motorlarının taşıdığı önem ortaya çıkmaktadır. IEC 60034-30 standardına göre 375 kW’a kadar güçlerdeki yeni verimlilik sınıfları: IE1 = Standart Verim (Eski standarda göre EFF2) IE2 = Yüksek Verim (Eski standarda göre EFF1) IE3 = Premium Verim Sanayide yapılabilecek bir diğer verimlilik artırma yöntemi, akış kısma metodu olarak hız kontrol kullanmaktır. Hız kontrol cihazıyla enerji tasarrufu yapmak, en çok karesel tork karakteristiğindeki yük tiplerinde mümkündür. Bunlar genellikle fan, pompa ve turbo-kompresör uygulamalarıdır. Bu tip uygulamalarda konvansiyonel metodlarla yapılan akış kısma uygulamaları yerine motor hız kontrol cihazları kullanımıyla yapılabilecek yüksek oranda enerji tasarrufu potansiyeli vardır. Hız kontrol cihazlarıyla enerji tasarrufu yapılabilecek bir diğer uygulama ise, yüksek ataleti olan ve frenleme enerjisi açığa çıkaran yükler. Örneğin vinç, asansör, veya bazı konveyör uygulamaları da enerji tasarrufu için ideal uygulamalardır. Örneğin konvansiyonel bir vinç sisteminde, yükü indirirken açığa çıkan frenleme enerjisi dirençler veya fren balataları üzerinde ısıya dönüşüp kaybolmaktadır. Rejeneratif hız kontrol cihazları ile ise frenleme enerjisini şebekeye geri kazandırarak bir vinç uygulamasında yüzde 50’ye varan enerji tasarrufu yapmak mümkün olmaktadır. Sanayi tesislerindeki motor hız kontrol uygulamalarında yapılabilecek tasarruf, Siemens’in, www.siemens.com/energysaving web sitesindeki Türkçe “Sinasave” yazılımı ile kolaylıkla hesaplanabilir ve rapor haline getirilebilir. Enerji Tasarrufu denince aklımıza ne gelmektedir? Gerçekleştirilmesi istenen uygulama / üretilmesi gereken ürün için gerekli olan elektrik enerjisini en optimum seviyede kullanmak. Böylelikle de en optimum seviyede enerji tasarrufunun; kayıp enerjinin en alt seviyede tutulması ile başarılabileceği unutulmamalıdır. Elektrik endüstrisi’nde alçak gerilim AC motorlar ve enerji tasarrufu olgusu: Sanayinin birbirinden farklı kollarını düşündüğümüzde; en yaygın olan cihazın; elektrik enerjisini mekanik enerjiye çevirip bize her türlü uygulamada en mükemmel çözümü sunan elektrik motorları olduğu fark edilir. Bir an düşünürsek; sanayimizde milyarlarca kWh’lik elektrik enerjisinin yalnızca AC motorlar üzerinden tüketildiğini fark ederiz. Bu sebeple en etkin enerji tasarrufu işletmelerde kullanılan binlerce AC motorun yüksek verimli olmasından geçer. Kabaca bir açıklama yapmak gerekirse; motorların milinden alınan faydalı güç; motorun şebekeden çektiği güçten kayıp güçlerin çıkmış halidir. O halde bizler motor içerisinde oluşan kayıp güçleri ne oranda azaltırsak; motorumuzdan alacağımız faydalı güç ve verim de o oranda artmış olacaktır. Mil gücü = şebekeden çekilen güç – motor kayıpları (Formül.1) Standart bir alçak gerilim AC motorun içerisinde oluşan kayıplar ve motor verimi şu şekilde formülüze edilir. Motor kayıpları = bakır kayıpları + demir kayıpları + sürtünme kayıpları (Formül.2) Verim = mil gücü / şebekeden çekilen güç (Formül.3) Bir elektrik motoru şebekeye bağlandığında, şebekeden çekeceği elektriksel güç ve dolayısı ile elektrik enerjisi sürekli sabit kalacaktır. Bu sebeple motorumuzun milinden azami faydalı gücü alıp yükümüze yansıtabilmemiz için kayıpları azaltmamız şarttır. Motor kayıplarını azaltabilmek için kabaca sırasıyla motor sargı dirençlerinin, motor manyetik devre (demir) kayıpları ile sürtünme kayıplarının düşürülmesi şarttır. Bu iyileştirilmeler de ancak daha kaliteli malzemelerin kullanılması ile gerçekleştirilir. Örneğin sürtünme kayıplarının azaltılmasına somut örnek olarak daha kaliteli rulman ve yatak malzemelerinin kullanılmasını gösterebiliriz. Yüksek verimli motorlarda tüm bu malzeme kalitesi arttırılarak motor kayıpları minimize edilmiştir. Ürün konfigürasyon programı: 63 gövdeden başlayarak alçak gerilimde 1MW’lık çıkış gücüne kadar Siemens standart AC motor ailesi ile ilgili tüm teknik detaya ulaşabilmek artık yeni web sitesi ile çok daha kolay hale gelmiş durumdadır. Ülkemiz pazarında satış, pazarlama, eğitim ve bayi ağını koordine edip gerçekleştirdiği tüm alçak gerilim Siemens AC motor ailesine ait ürün kataloğu haricinde; artık müşterilerin internete girip bir “tık” mesafesinde kendi başlarına ulaşabilip ürüne ait tüm teknik detaya erişebilecekleri web linki tüm müşterilerin hizmetine aşağıdaki adres başlığı ile girmiştir:www.siemens.com/dt-configurator. Bakır rotor teknolojili alçak gerilim yüksek verimli Siemens AC motorları, daha güçlü konstrüksiyon, daha yüksek motor verimi. Tamamı ile yeni dizayn, yeni imalat.